Wyzwalanie Polski jako niekończący się proces

Usiłuję zrozumieć mechanizm tworzący bieg wydarzeń w Polsce (historię) i nie potrafię. Czyżby nasza historia była wyłącznie zbiorem przypadków tworzących ciąg tylko z powodu upływu czasu? Może pewnym czynnikiem wpływającym na bieg wydarzeń był nieprawdopodobny konserwatyzm warstw rządzących, brak uznawanych powszechnie elit i, trochę podobnie jak w państwach afrykańskich, zdolność wywoływania powstań przez podporuczników, ewentualnie generałów?

Kot i fretka potrafią się dogadać. W przeciwieństwie do Homo Sapiens Polonicus. Zdjęcie Małgorzaty

Spójrzmy z zewnątrz na insurekcję kościuszkowską, na przykład. Po drugim rozbiorze (1793 rok) Polska, z ludnością 3,4 mln, zajmowała obszar 222 tys km2. Ludność Rosji, już w trakcie panowania Katarzyny II, liczyła 35 mln. Tadeusz Kościuszko zdecydował się na wojnę z Rosją, Prusami i Austrią bez żadnego wsparcia, żadnego sojusznika. Państwo polskie przegrało ją i przestało istnieć.

Powstanie listopadowe rozpoczęli podchorążowie pod wodzą podporucznika (Piotra Wysockiego). Do niewielkiej grupy podchorążych i cywilnych spiskowców dołączyło warszawskie pospólstwo i plebs, przydając powstaniu narodowemu cechy rewolucji społecznej. Elity usiłowały negocjować z carem, ale ten zażądał bezwarunkowej kapitulacji. Powstanie zakończyło się klęską i spowodowało likwidację polskiej armii, zniesienie Sejmu, ograniczenie autonomii Królestwa Polskiego, Wielką Emigrację i inne negatywne skutki dla Polski. Co ciekawe, radykalni przywódcy z tego okresu, na przykład Joachim Lelewel czy Roman Sołtyk nie poświęcili życia na ołtarzu Ojczyzny, wybierając emigrację.

Powstanie styczniowe (1863 rok), choć przyjęte pozytywnie przez część europejskiej opinii publicznej, nie miało najmniejszych szans na powodzenie. Autonomia Królestwa Polskiego przestała istnieć, na jego terytorium utworzono dziesięć guberni.

Trzy wzmiankowane powstania nie przyniosły najmniejszej korzyści ani Polkom i Polakom, ani Polsce. Wręcz przeciwnie. Spowodowały likwidację państwa polskiego, niesuwerennego wprawdzie, ale polskiego. Polski nie było w czasie tworzenia się nowoczesnych narodów, ludność Europy zapomniała o naszym istnieniu, polska kultura nie istniała w jej świadomości. Poza tym, powstania ograniczyły polskie wpływy na carskim dworze i w carskim rządzie. Gdyby ich nie było, polska inteligencja i polscy fachowcy staliby się szybko istotną częścią establishmentu Imperium. Bo na nadmiar wykształconych kadr rosyjskich, carska Rosja raczej nie narzekała. Polska stałaby się ważną częścią wielonarodowego imperium, zachowując jednocześnie znaczną część narodowej odrębności. Po ewentualnym rozpadzie Cesarstwa, mielibyśmy własne państwo z własną administracją i, być może, armią. Rozwijałaby się polska kultura - dostrzegana na zewnątrz jako odrębna od rosyjskiej. Wielka emigracja, zamiast uświetniać Paryż uświetniałaby Warszawę.

Opisując historię, usiłujemy znaleźć pozytywne skutki powstań (choć jedynym takim było powstanie wielkopolskie) i innych działań, co można zrozumieć, bo trudno opisywać własną historię jedynie jako ciąg błędów. Ale jedną rzeczą są próby upiększania własnej historii, a drugą wzorowanie się na bezkompromisowych, radykalnych przywódcach, którzy godnie, z zadęciem, grzmiąc o honorze oraz konieczności rzucania się na stos, prowadzą naród do klęski. Zwykle nie rzucając się przy tym na stos i zapominając o honorze.

Radykalni bezkompromisowcy, może niezbyt liczni, ale łatwo podporządkowujący sobie tłumy, istnieją chyba w każdym polskim pokoleniu. Zawsze głoszą konieczność wyzwalania Polski, niezależnie od aktualnego stanu naszej niepodległości i suwerenności. Po obaleniu komuny przez gen. Kiszczaka - jak wskazują najnowsze dociekania niektórych badaczy, radykałowie najwyraźniej próbują obalić obalenie komuny przez p. Wałęsę et consortes. Wyzwalają też nasz kraj spod okupacji PO. Radykałowie tworzą radykałów. Kiedyś PiS straci władzę i wtedy nowi rządzący zaczną wyzwalać Polskę spod okupacji PiS. Podczas wyzwalania nie ma przeproś. Złych okupantów należy pozbawić stanowisk i mianować na ich miejsce dobrych czyli swoich. Kompetencje dobrych są całkiem nieistotne, ważne by byli dobrzy.

Tego procederu nie zmieni nikt, bo po co? Będzie trwał i trwał, na obraz i podobieństwo wyzwalania Polski metodą kolejnych powstań. Czyli, dopóki nie skończy się Polska. Choć zawsze można liczyć na cud.