Plan Morawieckiego jest dobry, bo jest

Najlepsze dla wzrostu gospodarczego oraz budżetu państwa są, w pewnym zakresie, dziurawe drogi. Po takich drogach nie można jeździć szybko, czyli w zdarzeniach drogowych dominują stłuczki zamiast, kosztownych dla ludzi i budżetu, wypadków z zabitymi i rannymi. Tworzą też takie drogi wielkie zapotrzebowanie na usługi remontowe i przyspieszają zużycie aut, co znakomicie zwiększa zapotrzebowanie na samochody nowe. Zaś do budżetu państwa wpływają podatki od mechaników samochodowych, producentów i sprzedawców. Budowa nowych i remonty istniejących dróg to, za wyjątkiem płatnych autostrad, topienie pieniędzy podatników w asfalcie i betonie. Z drugiej strony trochę, w miarę porządnych, dróg musi istnieć. Choćby ze względu na prestiż kraju oraz spodziewane oszczędności w zakresie opieki psychiatrycznej.

Część obwodnicy Augustowa. Zdjęcie z http://superauto24.se.pl/

Co innego koleje. Tu operator torów kolejowych pobiera stosowne opłaty od przewoźników, dzieląc się dochodami ze Skarbem Państwa. Jedyny problem to pytanie: czy PKP mają oraz będą miały kogo i co przewozić? PKP Cargo, najbardziej dochodowa spółka przewozi dziennie 400 tysięcy ton ładunków, w tym 200 tysięcy ton węgla. Przewozy pasażerskie są dość masowe w granicach wielkich aglomeracji. Twierdzenie o zabieraniu kolei pasażerów i ładunków przez transport samochodowy to typowa mniemanologia. Deutsche Bahn wożą dziennie 5,5 mln pasażerów, choć Niemcy trochę samochodów mają.

Dotychczas w Polsce nie było, w miarę kompleksowego podejścia do polityki gospodarczej. Wyznawano religię : wolny rynek wszystko rozwiąże. Wolny rynek winien istnieć i być, w miarę możliwości , bardziej wolny tam gdzie on istnieje. Czyli tam, gdzie możliwa jest wolna konkurencja tworząca nowe produkty, usługi, technologie, oferującą coraz wyższą jakość tychże przy obniżaniu ich cen. Jaka wolna konkurencja rozstrzygnie np. czy lepiej budować wstęgi szos do każdej zagrody, czy może rozwijać połączenia kolejowe? Czy wolny rynek jest w stanie określić jak zagospodarować przestrzeń RP? Niewidzialna rączka ustali jaką część pieniędzy trzeba przeznaczyć na "dostarczenie" miejsc pracy do miejscowości i regionów zamieszkałych przez bezrobotnych , a jaką na "przeniesienie" bezrobotnych w pobliże istniejących miejsc pracy? Czyli do dużych aglomeracji?

Polska, moim zdaniem składa się obecnie z segmentów, słabo przystających lub wręcz nieprzystających do siebie. Są segmenty struktur państwa, segmenty samorządowe, segmenty gospodarcze, naukowe i inne. Państwo, jako całość, ma nikły (jeśli jakikolwiek) wpływ na te segmenty. Przestrzeń Polski zabudowywana jest bez ładu i składu, każdy samorząd buduje coś u siebie (lotnisko w Radomiu!) choć niektóre budowle są równie kosztowne, co nikomu niepotrzebne. Zaś poniesione z tego tytułu koszty plus koszty utrzymania oraz kredyty są przecież ogólnopaństwowe - to tak czy inaczej pieniądze podatników.

Proszę też, dla przykładu, rzucić okiem na przemysł stoczniowy i gospodarkę morską w całości. Z jednej strony państwo usiłuje dotować ów przemysł -np. fundusz państwowy MARS FIZ w 2014 dał pieniądze (podwyższył kapitał) spółce Crist. Jednocześnie państwowa PŻM zamierza zbudować w stoczniach chińskich 18 masowców, o łącznej wartości ponad 400 mln dolarów.* Ktoś powie: PŻM działa racjonalnie i zgodnie z przepisami. Spółka tak, ale państwo - jej właściciel , nie. Państwo powinno umieć liczyć, prognozować, planować o wiele lepiej niż właściciel prywatny - ma do dyspozycji potężny aparat biurokratyczny, opłacanych przez siebie naukowców itd. Po to istnieje zarząd państwa - zwany rządem, by ów potencjał scalał.

Odrobinę lepsza współpraca i koordynacja działań ministerstw, skuteczniejszy nadzór nad podległymi strukturami, zaowocowałyby miliardami zł oszczędności (efekt synergii) rocznie . Obecnie topionych w błocie, asfalcie, betonie, piramidach (budowlach ku chwale wójta, prezydenta, burmistrza), barierkach, kreatywnej księgowości, rynkach instrumentów pochodnych i gdzie się da.

Pamiętają Państwo hałas o obwodnicę Augustowa? Budowę obwodnicy zakończono w listopadzie 2014 roku, kosztowała 659 mln zł, omija (choć nie do końca) Dolinę Rospudy, ma długość 34,5 km. Ponad 19 mln zł za kilometr. Przy czym, nie ma pewności, że ta obwodnica musiała koniecznie powstać. Przedtem, około 10 mln zł wydano na budowę elementów obwodnicy przez Rospudę i ich rozbiórkę. W 2012 roku uprawomocnił się wyrok nakazujący Skarbowi Państwa wypłacenie Budimexowi około 30 mln zł ( łącznie z odsetkami ) za zerwanie umowy o budowę obwodnicy przez Dolinę. Według GDDKiA, średni koszt budowy kilometra autostrady w Europie to 9,4 mln EUR, w Polsce 9,61 mln euro.** W Niemczech budują o prawie półtora mln euro za kilometr taniej.

Wicepremier Morawiecki przedstawił ostatnio koncepcję filarów rozwoju gospodarczego zwaną, chyba nieco na wyrost, planem. Dla mnie dużym sukcesem jest samo istnienie i ogłoszenie takiego planu. Dotychczasowe: plan Balcerowicza czy Hausnera dotyczyły w zasadzie tylko finansów, tu mamy próbę określenia koncepcji polityki gospodarczej. To bardzo istotne, moim zdaniem. Pod warunkiem kompleksowej, spójnej realizacji, pilnego monitorowania rezultatów i, w miarę szybkiego, reagowania na błędy.

Jeśli tak się stanie, to zespół wykonawców raczej szybciej niż później zderzy się z impotencją, niekompetencją, lenistwem i oportunizmem biurokracji, skutkami marnego prawa, dezorganizacją, brakiem współdziałania różnych struktur państwa, elementami kultu cargo, biciem piany i wieloma innymi negatywnymi zjawiskami . Może uda się choć niektóre z nich ograniczyć?

Co prawda, optymistą wielkim nie jestem, bo kierownictwo PiS wygląda mi na zbyt zacietrzewione ideologicznie i jego działania mogą raczej utrudniać, niekoniecznie celowo zresztą, pracę merytorycznej części rządu. Ale co mi szkodzi być małym optymistą?

*Jeśli, na przykład, cena jednostkowa masowca z Chin stanowi 25% ceny, żądanej przez polskie stocznie, to ładowanie pieniędzy w polski przemysł stoczniowy nie ma sensu.
** Raport GDDKiA